2-3-7 芳香植物グループ：強心薬（心臓・血液の滋養）

こちらの内容は、会員さま限定で公開しています。無断転載・共有・再配布は禁止です。学習目的の範囲でのみ、ご利用ください。

ブンナーク（บุนนาค / セイロンアイアンウッド）

• 学名： Mesua ferrea L.

• 英名： Iron wood, Indian rose chestnut

• 科名： オトギリソウ科（GUTTIFERAE / フクギ科）

• 別名： カーコー（ก๊าก่อ）、カムコー（ก้ำก่อ）、ナークブット（นาคบุตร）、パナーコー（ปะนาคอ）、サーラภードイ（สารภีดอย）

植物学的特徴

中型から大型の常緑高木。樹高は約15〜25m、樹冠は密に茂る。葉は単葉で葉身は厚く、披針形（ひしんけい）または長楕円状披針形。幅2〜3cm、長さ8〜12cm。葉先は徐々に尖り（漸尖形：ぜんせんけい）、葉基部はくさび形。葉の表面は滑らかで毛がなく、裏面（ท้องใบ）は白い粉状のロウ質で覆われている。花は単生、または葉腋（ようえき）に集散状に付き、花弁は白から薄黄色。乾季の終わりから雨季にかけて開花する。果実は卵形で先端が尖り、肥大した萼片（がくへん）が残存して付着している。内部には1〜2個の種子がある。

使用部位

• 生花および乾燥した花

• 果実

• 葉

• 木心（แก่น / 芯材）

• 根

• 樹皮

• 白太（กระพี้ / 辺材）

効能

• 花： 蒸留してエッセンシャルオイル（精油）を抽出でき、香料の薫香や石鹸の香り付けに最適である。

• 乾燥した花： 「薬用香料（ยาหอม）」に調合され、香りや味を調えて服用しやすくする。心を潤し養う薬（精神安定）、心臓を養う薬、去痰薬、補血薬として用いられる。また、のぼせによる焦燥感、หน้ามืดวิงเวียนใจสั่น（めまい・立ちくらみ・動悸）、อ่อนเพลีย（倦怠感）、胸のつかえなどを引き起こす「微細な風の乱れ（ลมกองละเอียด）」を改善し、滋養強壮の効果がある。

• 果実： 発汗作用、収斂（しゅうれん）作用。

• 葉： 新鮮な切り傷の治療、切り傷への貼付、蛇毒の解毒。

• 木心（芯材）： 歯茎からの出血（壊血病など）の改善。

• 根： 腸内のガス排出（駆風作用）。

• 樹皮： リンパ液の浄化（解毒）、膿の分散（排膿促進）。

• 白太（辺材）： 喉の痰の解消。

使用方法および用量

• （※原文に具体的な使用方法・用量の記載なし）

タイ語原文 (ข้อความภาษาไทย)

บุนนาค

• ชื่อวิทยาศาสตร์ : Mesua ferrea L.

• ชื่อสามัญ : Iron wood, Indian rose chestnut

• วงศ์ : GUTTIFERAE

• ชื่ออื่น : ก๊าก่อ ก้ำก่อ นาคบุตร ปะนาคอ สารภีดอย

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้ต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ สูงประมาณ 15-25 เมตร เรือนยอดเป็นพุ่มทึบ ไม่ผลัดใบ ใบ เป็นใบเดี่ยว แผ่นใบหนา รูปหอกหรือรูปขอบขนานแกมรูปหอก ขนาดกว้าง 2-3 ซม. ยาว 8-12 ซม. ปลายใบเรียวแหลม โคนใบสอบ ผิวใบเรียบเกลี้ยง ท้องใบมีคราบขาวปกคลุม ดอก เป็นดอกเดี่ยว หรือเกิดเป็นกระจุกตามง่ามใบ กลีบดอกสีขาวจนถึงสีเหลืองอ่อน ออกดอกระหว่างช่วงฤดูร้อนถึงฤดูฝน ผล รูปไข่ ส่วนปลายโค้งแหลม โดยยังมีส่วนกลีบรองดอกขยายใหญ่ขึ้นติดอยู่ ภายในมีเมล็ด 1-2 เมล็ด  

ส่วนที่ใช้

• ดอกสดและแห้ง ผล ใบ แก่น ราก เปลือก กระพี้

สรรพคุณ

• ดอก  

  • กลั่นให้น้ำมันหอมระเหย ใช้ในการอบเครื่องหอมได้ดี ใช้แต่งกลิ่นสบู่  

• ดอกแห้ง  

  • ใช้เข้ายาหอม แต่งกลิ่นแต่งรสทำให้รับประทานง่าย เป็นยาหอมบำรุงดวงจิตให้ชุ่มชื่น บำรุงหัวใจ เป็นยาขับเสมหะบำรุงโลหิต แก้ร้อนกระสับกระส่าย แก้ลมกองละเอียด ซึ่งทำให้หน้ามืดวิงเวียนใจสั่น อ่อนเพลีย หัวใจหวิว ทำให้ชูกำลัง  

• ผล  

  • ขับเหงื่อ ฝาดสมาน  

• ใบ  

  • รักษาบาดแผลสด พอกบาดแผลสด แก้พิษงู  

• แก่น  

  • แก้เลือดออกตามไรฟัน  

• ราก  

  • ขับลมในลำไส้  

• เปลือก  

  • ฟอกน้ำเหลือง กระจายหนอง  

• กระพี้  

  • แก้เสมหะในคอ